ความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นกับผู้ป่วยผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม หลังจากกลับบ้าน

               ในระยะแรกหลังจากการผ่าตัดเข่าจะบวมและอุ่น โดยอาการเหล่านี้จะค่อย ๆ หายไป เนื่องจากในข้อเข่ายังคงมีเลือดคั่งค้างจากการผ่าตัด ซึ่งไปกระตุ้นการอักเสบ โดยทั่วไปแล้วอาการเข่าบวมมักจะหายไปภายใน 3 เดือน ส่วนอาการเข่าอุ่น จะเข้าสู่ปกติประมาณ 6-12 เดือนหลังจากผ่าตัด ผู้ป่วยอาจมีอาการชาบริเวณด้านนอกของแผลผ่าตัดได้ ซึ่งอาการเป็นอยู่ประมาณ 3-6 เดือน บริเวณที่ชาเล็กลงจนไม่เป็นที่รำคาญ ผู้ป่วยมักรู้สึกว่าผลของการผ่าตัดดีขึ้นอย่างชัดเจนหลังจากการผ่าตัดประมาณ 6-12 สัปดาห์ เป็นต้นไป

               อนึ่งผู้ป่วยควรทราบว่า หลังจากการผ่าตัดแล้ว ผู้ป่วยอาจได้ยินเสียง คลิก เกิดขึ้นได้ในขณะเหยียดหรืองอข้อเข่า ซึ่งถือว่าเสียงนี้เป็นเสียงปกติ

 

ที่ระยะเวลา  2 สัปดาห์ หลังการผ่าตัด (วิธีดั้งเดิม)

 

 ความสามารถที่ควรทำได้

 การเดิน ควรเดินได้เอง (อาจใช้ หรือไม่ใช้เครื่องช่วยเดินก็ได้)

 ภารกิจทั่วไป ควรทำกิจวัตรในชีวิตประจำวัน เช่น ลุกจากเตียงไปห้องน้ำ เดินภายในบ้าน เป็นต้น ได้ด้วยตนเอง

 ภารกิจพิเศษ ควรเริ่มขึ้นและลงบันได เข้าและออกจากรถยนต์นั่งได้

 กำลังกล้ามเนื้อ ควรมีกำลังเหยียดข้อเข่าได้ตรง หรือเกือบตรง

 การงอข้อเข่า ควรทำได้อย่างน้อยประมาณ 90 องศา

 

 ความเปลี่ยนแปลงซึ่งถือว่าปกติ

 อาการปวด และข้ออุ่นขึ้นเป็นบางเวลา มักเป็นเวลาฝึกงอข้อเข่ามาก หรือหลังจากเดินมาก ๆ โดยเฉพาะเวลากลางคืน วิธีปฏิบัติที่เหมาะสม คือ ลดความถี่ในการฝึกงอข้อ ฝึกงอข้อเข่าแบบช้า ๆ ลดการเดินให้พอดีกับภารกิจประจำวัน เวลานอนสามารถหนุนขาบนหมอนให้ปลายเท้าสูง และเข่างอเล็กน้อย สามารถประคบด้วยถุงประคบเย็น (ice pack) ได้บ่อย ตามต้องการ

 ความบวม อาจพบว่าขาข้างที่ผ่าตัดมีขนาดใหญ่ หรือบวมกว่าข้างที่ไม่ได้ผ่าตัด โดยเฉพาะเมื่อนั่งห้อยเท้านาน ๆ วิธีที่ทำให้ขาบวมน้อยลง คือ ไม่นั่งห้อยเท้านาน กระดกเท้าและข้อเท้าขึ้น/ลงบ่อย ๆ เกร็งกำลังเหยียดข้อเข่าตรงบ่อย ๆ และฝึกเดินโดยยกเท้าขึ้นสูงระหว่างก้าวขา

 

ภาพ แสดงผู้ป่วยก่อนผ่าตัด (ซ้าย) และหลังการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม (วิธีดั้งเดิม) 2 สัปดาห์ (ขวา) โดยแผลยังมีไหมโลหะที่ยังไม่ได้ตัด ในระยะนี้ผู้ป่วยส่วนใหญ่ที่ไม่มีโรคทางอายุรกรรม สามารถเดินได้เองอย่างสบายโดยไม่ต้องใช้เครื่องช่วยเดิน

 

   

ภาพ ถ่ายทางรังสีผู้ป่วยรายเดียวกันก่อน (ซ้าย) และ หลังการผ่าตัด (ขวา) สังเกตได้ว่าแกนขากลับสู่ภาวะปกติ

 

 

ระยะเวลา  6 สัปดาห์ หลังการผ่าตัด (วิธีดั้งเดิม)

 ความสามารถที่ควรทำได้

 การเดิน ควรเดินได้เอง (ไม่ใช้เครื่องช่วยเดิน)

 ภารกิจทั่วไป  ทำกิจวัตรในชีวิตประจำวันได้ด้วยตนเอง รวมถึงมีกิจกรรมการเดินภายนอกบ้าน

 ภารกิจพิเศษ ขึ้นและลงบันได เข้าและออกจากรถยนต์นั่งได้สบาย

 กำลังกล้ามเนื้อ มีกำลังเหยียดข้อเข่าได้ตรง หรือเกือบตรงอย่างสบาย

 การงอข้อเข่า ควรทำได้อย่างน้อยประมาณ 120 องศา

ความเปลี่ยนแปลงซึ่งถือว่าปกติ

 อาการปวด และข้ออุ่นขึ้นเป็นบางเวลา ยังคงมีอยู่ มักเป็นเวลาฝึกงอข้อเข่ามาก หรือหลังจากเดินมาก ๆ โดยเฉพาะเวลากลางคืน วิธีปฏิบัติที่เหมาะสม คือ ลดความถี่ในการฝึกงอข้อ ฝึกงอข้อเข่าแบบช้า ๆ ลดการเดินให้พอดีกับภารกิจประจำวัน เวลานอนสามารถหนุนขาบนหมอนให้ปลายเท้าสูง และเข่างอเล็กน้อย สามารถประคบด้วยถุงประคบเย็น (ice pack) ได้บ่อย ตามต้องการ

 อาการปวดจี้ดรอบ ๆ ข้อ หรือกล้ามเนื้อขากระตุก เกิดจากปลายประสาทรับความรู้สึกเริ่มทำงานใหม่ หลังจากการผ่าตัด 

 ความบวม อาจพบว่าขาข้างที่ผ่าตัดมีขนาดใหญ่ หรือบวมกว่าข้างที่ไม่ได้ผ่าตัด โดยเฉพาะเมื่อนั่งห้อยเท้านาน ๆ วิธีที่ทำให้ขาบวมน้อยลง คือ ไม่นั่งห้อยเท้านาน กระดกเท้าและข้อเท้าขึ้น/ลงบ่อย ๆ เกร็งกำลังเหยียดข้อเข่าตรงบ่อย ๆ และฝึกเดินโดยยกเท้าขึ้นสูงระหว่างก้าวขา

 

ความเปลี่ยนแปลงของแผลผ่าตัด

 แผลเป็นในระยะ 6 สัปดาห์ สังเกตได้ว่าผู้ป่วยบางรายมีแผลเป็นมีรอยเด่นชัด มองดูคล้ายเป็นตัวตะขาบ แต่แผลเป็น หรือบริเวณรอบ ๆ ควรมีสีผิวหนังที่ปกติ ไม่ดูแดง หรือช้ำ

 

 

ภาพ แสดงผู้ป่วยหลังการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม  (วิธีดั้งเดิม) 6 สัปดาห์ ในระยะนี้ผู้ป่วยส่วนใหญ่ควรเดินได้เองอย่างสบายโดยไม่ต้องใช้เครื่องช่วยเดิน และเป็นระยะที่แผลเป็นเริ่มเห็นชัดในผู้ป่วยบางราย 

 

ระยะเวลา  12 สัปดาห์ หรือ 3 เดือนหลังการผ่าตัด (วิธีดั้งเดิม)

ความสามารถที่ควรทำได้

 การเดิน ควรเดินได้เองอย่างปกติ (ผู้ป่วยบางรายอาจมีท่าการเดินยังดูผิดปกติบ้าง เนื่องจากปัญหาของเข่าอีกข้างหนึ่ง หรือความเคยชินจากท่าเดินของเดิม)

 ภารกิจทั่วไป  ทำกิจวัตรทั่ว ๆไปด้วยตนเองอย่างสบาย ๆ รวมถึงมีกิจกรรมต่าง ๆ ได้ดี

 ภารกิจพิเศษ ขึ้นและลงบันได เข้าและออกจากรถยนต์นั่งได้สบาย

 กำลังกล้ามเนื้อ มีกำลังเหยียดข้อเข่าได้ตรงอย่างสบาย

 การงอข้อเข่า ควรทำได้ประมาณ 120-140 องศา

 

ความเปลี่ยนแปลงซึ่งถือว่าปกติ

 อาการปวดนาน ๆ ครั้ง อาจเป็นได้หลังจากมีกิจกรรมมาก ๆ วิธีปฏิบัติที่เหมาะสม คือ ลดกิจกรรมให้พอดี ๆ แต่ไม่ห้ามการปฏิบัติภารกิจประจำวันทั่ว ๆ ไป เวลานอนสามารถหนุนขาบนหมอนให้ปลายเท้าสูงและเข่างอเล็กน้อย สามารถประคบด้วยถุงประคบเย็น (ice pack) ได้บ่อย ตามต้องการ

 อาการเข่าอุ่น ยังคงมีอยู่ในผู้ป่วยส่วนใหญ่

 ความบวม ควรหายไป หรือมีน้อยมาก ถ้ายังมีอยู่ ควรเป็นเฉพาะเมื่อนั่งห้อยเท้านาน ๆ วิธีที่รักษา ทำดังที่กล่าวมาแล้ว

 

ความเปลี่ยนแปลงของแผลผ่าตัด

 แผลเป็น ในระยะ 12 สัปดาห์ มักเป็นช่วงเวลาที่แผลเป็นมีรอยเด่นชัดสุด มองดูอาจเห็นเป็นสันนูน แต่แผลเป็น หรือบริเวณรอบ ๆ ควรมีสีผิวหนังที่ปกติ ไม่ดูแดง หรือช้ำ

 

ภาพ แสดงผู้ป่วยซึ่งเคยรับผ่าตัดจัดแนวกระดูกแก้ไขขาโก่งออกมาแล้วครั้งหนึ่ง ก่อนการผ่าตัดงอเข่าได้ไม่ดีนัก หลังการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม (วิธีดั้งเดิม) 12 สัปดาห์ เดินได้เองอย่างสบายโดยไม่ต้องใช้เครื่องช่วยเดิน ข้อเข่างอได้มากขึ้นประมาณ 10 องศา และแผลเป็นจาง

ระยะเวลา  6 เดือน หลังการผ่าตัด (วิธีดั้งเดิม) 

ความสามารถที่ควรทำได้

 การเดิน ควรเดิน หรือเดินเร็วได้เองอย่างปกติ และนานเกือบเท่าคนปกติ

 ภารกิจทั่วไป  ทำกิจวัตรทั่ว ๆไปด้วยตนเองอย่างสบาย ๆ รวมถึงมีกิจกรรมต่าง ๆ ได้ดี

 ภารกิจพิเศษ ขึ้นและลงบันได เข้าและออกจากรถยนต์นั่งได้สบาย

 กำลังกล้ามเนื้อ มีกำลังเหยียดข้อเข่าได้ตรงอย่างสบาย

 การงอข้อเข่า ควรทำได้ประมาณ 120-140 องศา

 

ความเปลี่ยนแปลงซึ่งถือว่าปกติ

 อาการปวด  ควรหายสนิท

 อาการเข่าอุ่น ควรหาย หรือมีอุ่นน้อยมาก

 ความบวม ควรหายสนิท

 

ความเปลี่ยนแปลงของแผลผ่าตัด

 แผลเป็น ระยะ 6 เดือน เป็นช่วงเวลาที่แผลเป็นมีรอยนูนน้อยลงมาก แต่ยังอาจสังเกตเห็นสีของแผลยังเข้มได้ หรือบริเวณรอบ ๆ ควรมีสีผิวหนังที่ปกติ ไม่ดูแดง หรือช้ำ 

 

ระยะเวลา  12 เดือน หรือ 1 ปีหลังการผ่าตัด (วิธีดั้งเดิม)

 

ความสามารถที่ควรทำได้

 การเดิน ควรเดิน หรือเดินเร็วได้เองอย่างปกติ และนานเหมือนคนปกติ

  ภารกิจทั่วไป  ทำกิจวัตรทั่ว ๆไปด้วยตนเองอย่างสบาย ๆ รวมถึงมีกิจกรรมต่าง ๆ ได้ดี

 ภารกิจพิเศษ ขึ้นและลงบันได เข้าและออกจากรถยนต์นั่งได้สบาย

 กำลังกล้ามเนื้อ มีกำลังเหยียดข้อเข่าได้ตรงอย่างสบาย

 การงอข้อเข่า ควรทำได้ประมาณ 120-140 องศา

 

ความเปลี่ยนแปลงซึ่งถือว่าปกติ

 อาการปวด  ควรหายสนิท

 อาการเข่าอุ่น ควรหายสนิท

 ความบวม ควรหายสนิท

 

ความเปลี่ยนแปลงของแผลผ่าตัด

  แผลเป็น แผลเป็นไม่มีรอยนูน สีที่เข้มจางลงเกือบเหมือนผิวหนังปกติ หรือบริเวณรอบ ๆ ควรมีสีผิวหนังที่ปกติ

 

ภาพ แสดงผู้ป่วยก่อน (ซ้าย) และ หลังการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม (วิธีดั้งเดิม) 1 ปี เดินและปฏิบัติตัวเหมือนคนปกติ และสามารถคุกเข่าได้สบาย

 

การมาพบแพทย์ตามนัด

               แพทย์จะนัดมารับการตรวจอีกครั้งเพื่อประเมินสภาพทั่วไป และตัดไหม ภายใน 2-3 สัปดาห์นับจากวันผ่าตัด หลังจากนั้นการนัดจะห่างขึ้น เช่นทุก 3-6 สัปดาห์ พร้อมกับการถ่ายภาพทางรังสีเป็นครั้งคราว เมื่อผู้ป่วยดูปกติดีแล้ว แพทย์มักจะนัดมารับการตรวจทุก 6 เดือน ถึง 1 ปี